Nghệ Thuật Góp Ý Cho Người INNOVATOR: Khen và Góp Ý Hiệu Quả

Góp ý là yếu tố cơ bản cho sự phát triển trong bất kỳ vai trò nào. Tuy nhiên, để góp ý hiệu quả, cần hiểu cá tính của người nhận và điều chỉnh cách tiếp cận cho phù hợp. Đối với kiểu người INNOVATOR, những người đặc trưng bởi sự sáng tạo, tự nhiên, nhu cầu kết nối vui vẻ và sự nhạy cảm với việc được chấp nhận, việc góp ý cần được thực hiện một cách đặc biệt cẩn thận và khéo léo. Một lời phê bình không đúng cách có thể gây ra sự phòng thủ hoặc mất hứng thú, trong khi lời khen chung chung có thể không có tác dụng. Cung cấp phản hồi một cách khéo léo là điều cần thiết để hướng dẫn sự phát triển của người INNOVATOR, củng cố các hành vi tích cực, cải thiện hiệu suất và cuối cùng là giữ cho năng lượng sáng tạo quý giá của họ luôn được duy trì.

Nguyên Tắc Góp Ý Cơ Bản Cho Người INNOVATOR

Mặc dù các nguyên tắc góp ý chung đều hữu ích, chúng cần được điều chỉnh một chút khi tương tác với người INNOVATOR:

• Kịp thời (Nắm bắt Phản ứng): Góp ý, cả tích cực lẫn xây dựng, sẽ hiệu quả nhất khi được đưa ra gần với thời điểm xảy ra sự việc hoặc hành vi. Người INNOVATOR sống cho hiện tại và cảm nhận qua phản ứng tức thời. Góp ý muộn khiến họ khó liên kết phản hồi với tình huống cụ thể và cảm xúc của họ lúc đó. Phản hồi nhanh chóng tạo cảm giác liên quan và dễ hành động hơn đối với bản chất tự nhiên của họ.
• Cụ thể (Tập trung vào Phản ứng & Hành động Quan sát được): Phản hồi mơ hồ như “Làm tốt lắm” hoặc “Cần cải thiện” không hiệu quả. Hãy cụ thể về điều bạn thích hoặc điều cần điều chỉnh. Quan trọng là, hãy trình bày nó dưới góc độ phản ứng nếu có thể.
  • Khen ngợi: Thay vì “Bài thuyết trình tuyệt vời,” hãy thử “Tôi thực sự thích cách bạn dùng hình ảnh sáng tạo trong bài thuyết trình, nó đã tạo ra phản ứng rất tích cực từ khách hàng – thật vui và hấp dẫn!” (Cụ thể, tập trung vào ‘thích’ và ‘phản ứng’).
  • Góp ý xây dựng: Thay vì “Báo cáo của bạn khó hiểu,” hãy thử “Khi tôi đọc phần về [X], phản ứng tức thì của tôi là hơi bối rối về ý chính. Ý tưởng thú vị/chủ chốt mà bạn thích nhất ở đó là gì để chúng ta có thể làm rõ hơn?” (Cụ thể, dùng phản ứng của bạn, mời họ chia sẻ ‘sự thích’).
• Cân bằng (Quan trọng cho Sự Chấp nhận): Người INNOVATOR cần cảm thấy được chấp nhận “như chính con người họ”. Do đó, việc cân bằng giữa góp ý xây dựng và sự ghi nhận tích cực chân thành là rất quan trọng. Luôn thừa nhận điểm mạnh của họ (sáng tạo, năng lượng, góc nhìn độc đáo) hoặc ý định tích cực, đặc biệt khi đưa ra phản hồi khó khăn. Một cách tiếp cận chỉ toàn phê bình có thể khiến họ cảm thấy bị công kích cá nhân và kích hoạt sự phòng thủ hoặc cơ chế đổ lỗi của họ. Việc lồng ghép lời góp ý giữa những lời khen chân thực giúp duy trì mối quan hệ và củng cố cảm giác được chấp nhận của họ.

Cách Góp Ý Phù Hợp Với Người INNOVATOR

Cách bạn đưa ra phản hồi cũng quan trọng như nội dung bạn nói. Hãy điều chỉnh phương pháp của bạn để phù hợp với phong cách của người INNOVATOR:

• Tạo Không khí Vui vẻ, Hấp dẫn: Hãy bỏ qua bối cảnh đánh giá hiệu suất quá trang trọng. Đưa ra phản hồi một cách thoải mái, trò chuyện hơn. Sử dụng giọng điệu năng động, tích cực (ngay cả khi đề cập đến vấn đề) và thêm sự hài hước hoặc nhẹ nhàng phù hợp để giảm bớt sự nghiêm trọng. Điều này phù hợp với nhu cầu kết nối vui vẻ của họ và làm cho họ dễ tiếp thu hơn. Hãy thể hiện sự hào hứng, nhiệt tình khi giao tiếp.
• Tập trung vào Phản ứng của Họ (Thích/Ghét): Bắt đầu các cuộc thảo luận phản hồi bằng cách mời họ chia sẻ góc nhìn, đặc biệt là phản ứng của họ. “Bạn cảm thấy dự án đó diễn ra thế nào?”, “Phần nào bạn thích làm nhất/ít nhất?”, “Phản ứng tức thì của bạn đối với phản hồi của khách hàng là gì?”. Hiểu quan điểm của họ trước tiên giúp xây dựng mối quan hệ và cung cấp bối cảnh.
• Khuyến khích Giải pháp Sáng tạo (Hướng về Tương lai): Khi đề cập đến các lĩnh vực cần cải thiện, hãy ngay lập tức chuyển sang việc giải quyết vấn đề một cách hợp tác, sáng tạo. Thu hút thế mạnh của họ: “Ok, cách tiếp cận đó chưa thực sự hiệu quả lắm. Bạn có ý tưởng nào hoàn toàn khác biệt, thậm chí hơi ‘độc đáo’ để giải quyết nó vào lần tới không?”. Đặt nó như một thử thách thú vị hoặc cơ hội để đổi mới, tập trung vào việc học hỏi và cải thiện trong tương lai thay vì chăm chăm vào lỗi lầm trong quá khứ.
• Cung cấp Sự Kết nối Năng động: Các buổi góp ý nên tạo cảm giác như một cuộc tương tác hấp dẫn, không phải một bài giảng khô khan. Duy trì giao tiếp bằng mắt, sử dụng cử chỉ biểu cảm (phù hợp) và thể hiện sự quan tâm chân thành. Điều này đáp ứng nhu cầu kết nối của họ và giữ cho họ luôn tham gia.
• Tránh Ngôn ngữ Áp đặt hoặc Chỉ thị: Trình bày phản hồi dưới dạng quan sát, gợi ý hoặc khám phá hợp tác, không phải mệnh lệnh hay phán xét. Sử dụng “Tôi nhận thấy…” hoặc “Nếu chúng ta thử…” thay vì “Bạn phải…” hoặc “Bạn đã làm sai điều này.” Điều này tôn trọng sở thích của họ về cách tiếp cận tự do và tránh gây ra sự phản kháng.
• Nhấn mạnh Sự Mới lạ và Độc đáo: Khi khen ngợi, hãy đề cập cụ thể đến các khía cạnh sáng tạo, khác biệt hoặc tự nhiên trong đóng góp của họ mà bạn đánh giá cao. Điều này củng cố cá tính của họ và làm cho lời khen trở nên cụ thể và ý nghĩa hơn.
• Giữ Ngắn gọn và Tập trung: Mặc dù tương tác nên hấp dẫn, tránh các buổi góp ý quá dài dòng, lan man. Đi vào các điểm chính một cách rõ ràng và ngắn gọn để duy trì sự chú ý của họ. Tập trung vào 1-2 lĩnh vực chính thay vì một danh sách quá tải.
• Nhấn mạnh Việc Học hỏi và Thử nghiệm: Trình bày phản hồi, đặc biệt là góp ý xây dựng, như một cơ hội học hỏi hoặc một thử nghiệm. “Ok, vậy thử nghiệm đó không hoàn toàn hiệu quả như kế hoạch. Chúng ta đã học được điều gì thú vị từ nó?”, “Lần tới hãy thử một cách tiếp cận khác và xem điều gì xảy ra!”. Điều này phù hợp với sự hứng thú tiềm ẩn của họ đối với sự mới lạ và giảm cảm giác thất bại.

Ví Dụ Góp Ý Thực Tế

• Tình huống 1: Góp ý về việc thiếu chú ý đến chi tiết
  • Hoàn cảnh: Một người INNOVATOR tạo ra các ý tưởng rất sáng tạo nhưng đôi khi bỏ qua các chi tiết quan trọng trong khâu hoàn thiện cuối cùng.
  • Góp ý kém hiệu quả: “Công việc của bạn cẩu thả. Bạn cần chú ý đến chi tiết hơn.” (Phán xét, mơ hồ, có thể gây phòng thủ).
  • Góp ý hiệu quả:
    • (Bắt đầu Vui vẻ/Tích cực): “Này [Tên], rất thích ý tưởng sáng tạo cốt lõi ở đây – nó thực sự mới mẻ và vui! [Kết nối Tích cực & Phản ứng]. Khả năng nghĩ ra điều gì đó khác biệt của bạn thật tuyệt vời.”
    • (Ghi nhận Góc nhìn của Họ): “Phần nào của dự án này bạn thích làm nhất?” (Thu hút Phản ứng).
    • (Quan sát Cụ thể, Không Phán xét): “Tôi nhận thấy trên phiên bản cuối cùng, một vài chi tiết nhỏ hơn [đề cập cụ thể ngắn gọn] dường như bị bỏ lỡ. Phản ứng của tôi là nó hơi làm giảm đi sự chỉn chu tổng thể.” (Cụ thể, sử dụng phản ứng của chính mình).
    • (Mời Gọi Giải pháp Sáng tạo): “Làm thế nào chúng ta có thể đảm bảo những ý tưởng lớn tuyệt vời đó tỏa sáng mà không bị vướng bởi những chi tiết nhỏ xíu (và thành thật mà nói, đôi khi nhàm chán!)? Bạn có mẹo sáng tạo nào hay trò chơi ‘kiểm tra chi tiết’ vui vẻ nào chúng ta có thể phát minh ra không?” (Mời gọi giải pháp sáng tạo, dùng hài hước/vui vẻ).
• Tình huống 2: Khen ngợi sáng kiến tự phát thành công
  • Hoàn cảnh: Một người INNOVATOR tự ý tham gia giúp đỡ một nhóm khác giải quyết vấn đề sáng tạo, đóng góp thành công một ý tưởng then chốt.
  • Góp ý kém hiệu quả: “Cảm ơn đã giúp đỡ nhóm kia.” (Chung chung, thiếu năng lượng).
  • Góp ý hiệu quả:
    • (Nhiệt tình & Cụ thể): “Wow, [Tên]! Nghe nói hôm qua bạn đã tham gia cùng Nhóm B – thật tuyệt vời! Họ đã hết lời khen ngợi ý tưởng hoàn toàn bất ngờ mà bạn đưa ra. Rất thích sự tự nhiên đó!” (Năng động, cụ thể, khen ngợi sự tự nhiên).
    • (Tập trung vào Phản ứng/Tác động): “Có vẻ như nó thực sự giúp họ gỡ rối và tạo ra một phản ứng tuyệt vời. Chính kiểu tư duy nhanh nhạy, sáng tạo đó làm bạn trở nên tuyệt vời khi ở đây!” (Nhấn mạnh phản ứng tích cực, củng cố sự chấp nhận).
    • (Khuyến khích Hành động Tương lai): “Hãy tiếp tục mang đến năng lượng tuyệt vời đó nhé! Có vấn đề thú vị nào khác bạn đang nóng lòng muốn giải quyết không?” (Hướng tới tương lai, vui vẻ).
• Tình huống 3: Hướng dẫn tránh hành vi gây gián đoạn
  • Hoàn cảnh: Việc pha trò liên tục của người INNOVATOR trong các cuộc gọi với khách hàng, dù đôi khi vui vẻ trong nội bộ, đang bắt đầu gây ấn tượng thiếu chuyên nghiệp với khách hàng.
  • Góp ý kém hiệu quả: “Bạn cần ngừng đùa giỡn trong các cuộc gọi khách hàng ngay lập tức. Thật thiếu chuyên nghiệp.” (Áp đặt, phán xét).
  • Góp ý hiệu quả:
    • (Ghi nhận Ý định/Đặc điểm Tích cực): “Này [Tên], khiếu hài hước của bạn là một trong những điều khiến làm việc với bạn thực sự vui. [Chấp nhận & Kết nối Tích cực]. Tôi biết bạn dùng nó để xây dựng mối quan hệ.”
    • (Quan sát Cụ thể & Tác động – Nhẹ nhàng): “Trong một số cuộc gọi khách hàng gần đây, phản ứng của tôi là một vài câu đùa, dù vui với chúng ta, có thể hơi bất ngờ với [Tên Khách hàng]. Đôi khi thật khó để đoán ‘tâm trạng’ của họ, phải không?” (Chia sẻ phản ứng của bản thân một cách nhẹ nhàng, bình thường hóa khó khăn).
    • (Giải quyết Vấn đề Hợp tác): “Bạn nghĩ sao? Làm thế nào chúng ta có thể đảm bảo giữ được năng lượng và kết nối tuyệt vời đó với khách hàng, nhưng có lẽ điều chỉnh sự hài hước một chút cho những khoảnh khắc trang trọng hơn? Có ý tưởng sáng tạo nào để ‘đọc vị’ khách hàng không?” (Mời gọi góc nhìn và giải pháp sáng tạo của họ, tập trung vào tương lai).

Lời kết: Góp Ý Là Nhiên Liệu Cho Đổi Mới

Đưa ra phản hồi cho người INNOVATOR là một nghệ thuật kết hợp giữa sự rõ ràng với kết nối, và sự thẳng thắn với vui tươi. Bằng cách hiểu các động lực cốt lõi của họ—nhu cầu kết nối tạo hứng khởi, thể hiện sáng tạo và sự chấp nhận—các nhà quản lý có thể điều chỉnh cách tiếp cận hiệu quả. Tập trung vào phản ứng, sử dụng sự hài hước, giữ nó ngắn gọn và hấp dẫn, trình bày góp ý xây dựng xoay quanh việc học hỏi, và luôn củng cố giá trị của họ là chìa khóa. Khi được thực hiện một cách khéo léo, phản hồi không còn là nguồn gốc của căng thẳng hay xung đột, mà trở thành một công cụ mạnh mẽ để hướng dẫn sự phát triển của người INNOVATOR, khuếch đại điểm mạnh của họ và đảm bảo năng lượng độc đáo, sôi nổi của họ tiếp tục thúc đẩy sự đổi mới trong nhóm.