Hiểu rõ các kiểu tính cách khác nhau trong nhóm là điều rất quan trọng để quản lý, giao tiếp hiệu quả và đạt hiệu suất công việc tốt. Một kiểu tính cách đặc biệt năng động và có sức ảnh hưởng là ACHIEVER. Với đặc điểm là năng lượng dồi dào, sự linh hoạt và tập trung vào kết quả, người ACHIEVER mang đến những điểm mạnh và cả những thách thức riêng cho bất kỳ tổ chức nào. Bài viết này sẽ đi sâu vào những đặc điểm cốt lõi của kiểu tính cách ACHIEVER.
I.Định Nghĩa Rõ Ràng về Kiểu Tính Cách ACHIEVER
Người có tính cách ACHIEVER chủ yếu nhìn nhận thế giới thông qua Hành động (Action). Họ học hỏi tốt nhất qua việc trực tiếp làm và có nhu cầu tự nhiên rất mạnh mẽ về “Sự kiện bất ngờ” (Incidence) – được hiểu là nhu cầu cần có nhiều hoạt động, sự kích thích, hứng khởi diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn.
Đối với người ACHIEVER, việc chỉ thảo luận hoặc quan sát một cách thụ động thường không đủ; họ phát triển mạnh nhờ sự tham gia tích cực và thấy được tiến độ rõ ràng. Do đó, các mối quan hệ hoặc môi trường làm việc chỉ dựa trên trao đổi lời nói thường không phù hợp với bản chất của họ. Họ cần nhìn thấy, cảm nhận và là một phần của hành động để thực sự gắn kết.
II.Đặc Điểm Tâm Lý Chính và Hành Vi Thường Gặp
Một số đặc điểm tâm lý chính và các kiểu hành vi thường thấy xác định kiểu tính cách ACHIEVER:
- Thích Thử Thách và Kết Quả Nhanh Chóng:
- Người ACHIEVER phát triển mạnh khi đối mặt với thử thách và có động lực cao bởi cơ hội đạt được kết quả rõ ràng ngay lập tức.
- Sự hào hứng của họ tăng lên khi phần thưởng hấp dẫn hoặc khi yêu cầu công việc được đặt ra rất cao.
- Đặt ra mục tiêu rõ ràng cho người ACHIEVER thường đủ để khuyến khích họ theo đuổi nó một cách mạnh mẽ.
- Thiên về Hành Động và Dựa vào Trực Giác:
- Họ có xu hướng hành động dựa trên trực giác thay vì phân tích dài dòng.
- Tin vào cảm nhận ban đầu và đưa ra các bước đi quyết đoán là đặc trưng trong cách tiếp cận của họ. Về cơ bản, họ là những “người làm”.
- Khả Năng Thích Ứng Rất Tốt:
- Một đặc điểm nổi bật là khả năng thích ứng đáng kinh ngạc. Họ có thể điều chỉnh nhanh chóng với hoàn cảnh thay đổi và tình huống mới một cách tương đối dễ dàng, giúp họ đạt kết quả tốt nhất trong nhiều tình huống khác nhau.
- Không Thích Các Quy Trình Mang Tính Thụ Động:
- Người ACHIEVER thường không thích các hoạt động như làm báo cáo chi tiết hoặc tham gia các cuộc họp dài chỉ tập trung vào trao đổi ý tưởng hoặc thông tin.
- Họ thích hành động trực tiếp và kết quả cụ thể hơn.
- Bản Chất Độc Lập:
- Mặc dù có khả năng kết nối tốt nhờ sự cuốn hút, người ACHIEVER về cơ bản là những người thích hành động một mình.
- Họ thường thích tự chủ trong hành động hơn là hợp tác chặt chẽ đòi hỏi tương tác cá nhân nhiều.
- Sự quan tâm của họ đối với mọi người thường nghiêng về kết nối mạng lưới có mục đích hơn là xây dựng tình cảm sâu sắc.
- Ưa Thích Phong Cách Quản Lý Chỉ Đạo Rõ Ràng:
- Trong công việc, người ACHIEVER phản ứng tốt nhất với phong cách quản lý chỉ đạo (directive) – đưa ra hướng dẫn rõ ràng, thẳng thắn.
- Phong cách Chuyên quyền (Autocratic), đặc trưng bởi việc giao tiếp bằng mệnh lệnh nêu rõ yêu cầu, là phong cách họ dễ chấp nhận.
- Khi huấn luyện, sử dụng kênh giao tiếp Chỉ đạo và đặt yêu cầu theo góc nhìn “Hành động” (Actions) là hiệu quả nhất. Ví dụ: “Hãy cho tôi biết việc đào tạo sẽ mang lại thử thách để thúc đẩy lợi nhuận của bạn như thế nào” hoặc “Hãy làm đi! Tìm và nắm bắt cơ hội”.
- Câu Hỏi Cốt lõi về Sự tồn tại – “Tôi có đang sống không?”:
- Câu hỏi nền tảng thúc đẩy người ACHIEVER là “Tôi có đang sống không?” (Am I alive?).
- Câu hỏi này thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ của họ về sự hứng khởi, hành động và thường là thử thách giới hạn.
- Họ cảm thấy sống động nhất khi tham gia vào các hoạt động năng lượng cao và trải nghiệm cảm giác mạnh.
- Hành Vi Khi Bị Căng Thẳng: Khi giao tiếp không hiệu quả hoặc nhu cầu không được đáp ứng, người ACHIEVER thể hiện các kiểu căng thẳng có thể đoán trước:
- Căng Thẳng Cấp Độ 1 (Biểu hiện điều khiển – Driver): “Hãy mạnh mẽ cho tôi” (Be Strong for me).
- Hành vi: Mong đợi người khác phải tự lực, “tự lo liệu”. Họ có thể dùng lời lẽ tạo khoảng cách như “Vậy điều đó khiến bạn cảm thấy thế nào?” thay vì thể hiện sự đồng cảm hay hỗ trợ trực tiếp. Hành vi quản lý sai lầm liên quan là không hỗ trợ, thể hiện thái độ “tự tìm cách đi”. Họ có thể dùng từ “bạn” khi thực ra đang nói về mình và ngụ ý người khác gây ra cảm xúc cho họ.
- Căng Thẳng Cấp Độ 2 (Cơ Chế Thất Bại): Biểu hiện “Đổ lỗi” (Blamer mask) và Thao túng (Manipulation).
- Hành vi: Nếu nhu cầu về “Sự kiện bất ngờ” (nhiều kích thích, hứng khởi) không được đáp ứng, họ có thể leo thang căng thẳng. Họ có thể tạo ra sự hứng khởi tiêu cực bằng cách “gài bẫy” người khác để gây xung đột trong khi họ đứng ngoài quan sát (“chia để trị”), hoặc chấp nhận những rủi ro thiếu suy nghĩ, làm những việc vượt quá trách nhiệm để tạo ra hành động. Họ thường tìm cách dồn người khác vào thế bí hoặc gài bẫy.
- Cách nhìn nhận: “Tôi ổn – Bạn không ổn”.
- Cảm xúc ẩn giấu: Thường là Sự thù hằn.
- Cơ chế phòng thủ ban đầu: Sự quyến rũ (dùng sự hấp dẫn, lôi cuốn để thao túng người khác đạt mục đích, không nhất thiết về tình dục).
- Căng Thẳng Cấp Độ 3 (Tuyệt Vọng): Cảm giác “Bị bỏ rơi” (Abandoned).
- Hành vi: Ở mức độ căng thẳng sâu nhất, họ trải qua cảm giác chán nản, tập trung vào cảm giác Bị bỏ rơi. Họ có thể chủ động chấm dứt các mối quan hệ hoặc bị sa thải (điều mà họ cảm nhận như bị bỏ rơi). Họ có thể chế giễu những người họ cho là yếu đuối (“Những kẻ thua cuộc!”).
- Căng Thẳng Cấp Độ 1 (Biểu hiện điều khiển – Driver): “Hãy mạnh mẽ cho tôi” (Be Strong for me).
- Điểm Mạnh: Các điểm mạnh chính bao gồm khả năng thích ứng, sự cuốn hút và khả năng thuyết phục. Sự sáng tạo của họ cũng là một thế mạnh đáng kể.
- Nhu Cầu Tâm Lý – Sự Kích thích/Hứng khởi (Incidence): Nhu cầu tâm lý chính của người ACHIEVER là cần có mức độ kích thích và hoạt động cao trong một khoảng thời gian ngắn để cảm thấy có động lực và năng lượng.
- Phần Tính Cách Thể hiện ra Ngoài: Người chỉ đạo (Director). Người ACHIEVER thường thể hiện ra bên ngoài như một người có tính chỉ đạo.
- Kiểu Mẫu Thất Bại Đặc Trưng – “Luôn Luôn” (Always): Kiểu mẫu thất bại đặc trưng của người ACHIEVER là “Luôn luôn”. Họ cố gắng dồn người khác vào thế bí như một cách để thoát khỏi thế bí của chính mình.
III. Vai Trò Quan trọng và Tác Động của Người ACHIEVER Trong Tổ Chức
Người ACHIEVER đóng vai trò quan trọng, thường là người thúc đẩy, trong các tổ chức, đóng góp đáng kể thông qua các đặc điểm riêng của họ:
- Thúc Đẩy Việc Thực Hiện và Hành Động: Xu hướng hành động tự nhiên giúp họ rất hiệu quả trong việc biến quyết định thành hành động cụ thể. Họ thường là người có thể thúc đẩy các dự án vượt qua sự trì trệ và đi đến hoàn thành.
- Nắm Bắt Cơ Hội: Người ACHIEVER có khả năng nhận diện và hành động theo các cơ hội mà người khác có thể bỏ qua hoặc tiếp cận thận trọng hơn. Sự sẵn lòng chấp nhận rủi ro có tính toán của họ có thể dẫn đến những bước tiến lớn.
- Tạo Điều Kiện Thích Ứng và Thay Đổi: Trong môi trường kinh doanh thay đổi nhanh chóng, khả năng thích ứng đặc biệt của người ACHIEVER là một lợi thế lớn. Họ xoay xở tốt với sự thay đổi và có thể giúp tạo năng lượng cho các nhóm trong quá trình chuyển đổi.
- Kích Thích Đổi Mới: Mặc dù không phải là cách làm chính, xu hướng vượt qua giới hạn và thách thức các quy tắc của họ có thể vô tình châm ngòi cho sự đổi mới và dẫn đến những cách suy nghĩ hoặc làm việc mới.
- Kết Nối Mạng Lưới Hiệu Quả: Sự cuốn hút và khả năng thuyết phục giúp họ trở thành những người kết nối giỏi, có khả năng xây dựng các mối quan hệ có thể mở ra cơ hội và tạo lợi thế cho tổ chức.
Tuy nhiên, tác động của họ cũng có những mặt hạn chế tiềm ẩn mà quản lý cần lưu ý:
- Có Thể Bỏ Qua Quy Trình: Sự tập trung vào kết quả nhanh chóng đôi khi có thể khiến họ bỏ qua việc lập kế hoạch chi tiết hoặc các quy trình đã có, điều này có thể gây ra vấn đề sau này.
- Nguy Cơ Thao Túng Khi Căng Thẳng: Khi bị căng thẳng, xu hướng thao túng của họ có thể làm tổn hại đến lòng tin và sự gắn kết của nhóm.
- Cần Sự Kích Thích Liên Tục: Các vai trò trở nên lặp đi lặp lại hoặc thiếu sự năng động và thách thức có thể dẫn đến sự nhàm chán và mất động lực cho người ACHIEVER.
Hiểu những điều này là rất quan trọng. Các nhóm được hưởng lợi từ năng lượng và động lực của người ACHIEVER, đặc biệt khi cần thực hiện nhanh chóng hoặc thích ứng với tình huống mới. Tuy nhiên, các nhà quản lý cần cung cấp hướng dẫn rõ ràng, đảm bảo các giới hạn đạo đức được duy trì và tìm cách đáp ứng tích cực nhu cầu về sự hứng khởi, kích thích (Incidence) của họ để giữ họ gắn kết và ngăn chặn các hành vi tiêu cực khi căng thẳng. Trong môi trường nhóm, việc nhận ra rằng sự có mặt của người ACHIEVER đòi hỏi những thử thách thường xuyên và các hoạt động kích thích là rất quan trọng cho động lực.
IV.Mẹo Thực Tế để Dễ Dàng Nhận Diện Người ACHIEVER Tại Nơi Làm Việc
Nhận diện người ACHIEVER tại nơi làm việc có thể được thực hiện bằng cách quan sát các hành vi, phong cách giao tiếp và sở thích lặp đi lặp lại của họ:
- Tìm kiếm Xu hướng Hành Động: Họ sẽ là những người háo hức bắt đầu và thường hỏi cách nhanh nhất để đạt kết quả. Họ có thể tỏ ra thiếu kiên nhẫn với các cuộc thảo luận dài và giai đoạn lập kế hoạch.
- Quan Sát Phản Ứng Với Thử Thách: Người ACHIEVER có xu hướng đón nhận thử thách với sự nhiệt tình. Họ có thể tình nguyện đảm nhận các nhiệm vụ khó khăn, đặc biệt nếu có phần thưởng hấp dẫn hoặc mức độ rủi ro cao.
- Chú Ý Phong Cách Giao Tiếp: Giao tiếp của họ có xu hướng trực tiếp, thẳng thắn. Họ có thể dùng các câu ngắn, hướng đến hành động. Khi căng thẳng và thể hiện biểu hiện “Hãy mạnh mẽ cho tôi”, họ có thể dùng “bạn” thay vì “tôi” hoặc nói những câu ngụ ý người khác chịu trách nhiệm về cảm xúc của họ. Để bắt đầu cuộc trò chuyện, hãy thử một câu lệnh chỉ đạo như “Làm ngay đi!” và quan sát phản ứng.
- Để Ý Sở Thích Công Việc: Họ thường thích làm việc độc lập và có thể cảm thấy các nhiệm vụ hợp tác hoặc đòi hỏi báo cáo chi tiết là thiếu động lực.
- Lắng Nghe Câu Hỏi Cốt lõi Trong Hành Vi: Mặc dù họ không hỏi rõ ràng “Tôi có đang sống không?”, hành động của họ thường phản ánh nhu cầu về sự hứng khởi, rủi ro và vượt qua giới hạn. Họ có thể bị thu hút bởi môi trường làm việc nhanh và các vai trò mang lại cảm giác có tác động ngay lập tức.
- Xem Xét Sở Thích Phong Cách Quản Lý: Họ thường đánh giá cao và phản ứng tốt với các nhà quản lý cung cấp hướng dẫn rõ ràng, trực tiếp và cho phép họ tự chủ hành động.
- Theo Dõi Dấu Hiệu Căng Thẳng: Khi căng thẳng, hãy tìm kiếm dấu hiệu thao túng, chấp nhận rủi ro quá mức hoặc tạo ra kịch tính khi họ có vẻ buồn chán hoặc thiếu kích thích. Sự thiếu kiên nhẫn gia tăng với những người họ cho là dựa dẫm cũng là một dấu hiệu khác.
Bằng cách kết hợp những quan sát này, các nhà quản lý và đồng nghiệp có thể có được hình dung rõ ràng hơn về những người ACHIEVER trong nhóm. Sự hiểu biết này cho phép giao tiếp, tạo động lực hiệu quả hơn và khai thác động lực cũng như khả năng thích ứng đáng kể của họ vì sự thành công của tổ chức.
vi 
